Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej Rozumiem
Eko Sprawy: Środowiskowe funkcje stawów rybnych cz.3

Eko Sprawy: Środowiskowe funkcje stawów rybnych cz.3

autor: autor: dr hab. Andrzej Pilarczyk profesor PAN. ; red. Andrzej Herjan Beskid News



Obok typowych funkcji ekonomicznych stawy karpiowe pełnią także ogromnie istotną rolę w ochronie przyrody oraz kształtowaniu i wspieraniu różnorodności biologicznej. Stała obecność wody i stworzony przez nią mikroklimat sprawia, że stawy są enklawami środowiskowymi zamieszkiwanymi przez ogromną liczbę roślin i zwierząt. Wpływ ten zauważalny jest nie tylko w gospodarstwie rybackim, ale również w promieniu kilku a nawet kilkunastu kilometrów od stawów. Jest to efekt mozaikowatości siedlisk, jakie dostępne są na każdym obiekcie karpiowym. Typowe gospodarstwo składa się z co najmniej kilku stawów różniących się głębokością, powierzchnią, długością okresu użytkowania, prowadzonymi na nich pracami rybackimi. Ponadto, taka różnorodność siedlisk jest obserwowana nie tylko na całym obiekcie, ale również na każdym pojedynczym stawie. Każdy z nich ma strefę wody płytkiej, głębokiej, przejściową strefę wodno-błotną pomiędzy środowiskiem lądowym i wodnym. W ten sposób, na jednym kompleksie stawowym znajdują się bardzo różnorodne siedliska oraz żerowiska. W połączeniu z żyznością oraz bardzo korzystnymi warunkami termicznymi stawy oferują ogromnej liczbie roślin i zwierząt wręcz idealne warunki egzystencji. Ponadto ekstensywny charakter produkcji i duże powierzchnie sprawiają, że teren jest stosunkowo słabo penetrowany przez ludzi, przez co zwierzęta nie są płoszone.

Przeprowadzone badanie wykazały w ekosystemach stawowych jednoczesną obecność ponad 2 000 gatunków flory i fauny. Stawy karpiowe są szczególnie chętnie zamieszkiwane przez ptaki.  Duża różnorodność gatunków ptaków notowana jest zwłaszcza na dużych obiektach stawowych.

Podkreślenia wymaga fakt, że wszystkie cechy prośrodowiskowe gospodarki stawowej są tylko i wyłącznie pochodną zabiegów hodowlano-produkcyjnych. Hodowca karpi utrzymując stawy w odpowiedniej kondycji stwarza jednocześnie korzystne warunki dla życia i rozwoju licznych gatunków roślin i zwierząt.

Niestety ten pozytywny wpływ gospodarki rybackiej na środowisko przyrodnicze staje się obecnie coraz większym problemem i zagrożeniem dla dalszego istnienia produkcji rybackiej. Stawowa produkcja ryb  jest coraz bardziej obciążana gwałtownie rosnącymi kosztami utrzymania środowiska naturalnego. Najpoważniejsze są straty wynikające z bytowania na stawach zwierząt, które z punktu widzenia hodowcy ogólnie można określić mianem szkodników rybackich. Niszczą one infrastrukturę stawową (bobry, piżmaki), wyjadają ryby (wydry, kormorany czaple, perkozy i inne) oraz karmę podawaną rybom (łabędzie, kaczki, łyski).

Nie ulega wątpliwości, że obecna świadomość znaczenia  stawów w środowisku jest w naszym społeczeństwie bardzo ograniczona i konieczne stają  działania upowszechniające informacje o wielofunkcyjnej roli stawów. Pod pojęciem wielofunkcyjnego użytkowania stawów karpiowych należy rozumieć taki sposób zagospodarowania, w którym funkcja produkcyjna, prośrodowiskowa oraz prospołeczna będą znajdować się w dynamicznej równowadze. Nadrzędną i wiodącą funkcją stawów karpiowych jest produkcja ryb przeznaczonych do konsumpcji, do obsadzania innych stawów, bądź też do zarybiania naturalnych wód powierzchniowych takich jak rzeki, jeziora czy zbiorniki zaporowe. Świadomość nierozerwalności produkcji karpi z wielofunkcyjną rolą jest obecnie bardzo mała i w dłuższej perspektywie stan taki może być nawet niebezpieczny dla egzystencji stawów. Zdecydowanie należy stwierdzić, że wielofunkcyjność i pozaprodukcyjne walory są atrybutami tradycyjnej stawowej gospodarki karpiowej, kształtującej bardzo szczególne siedliska, jakimi są właściwie utrzymane stawy karpiowe. Bardzo dobrym argumentem, świadczącym o słuszności takiego stwierdzenia są przykłady pokazujące, że wraz z zaniechaniem produkcji karpiowej giną walory przyrodnicze stawów.

„Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach”.